Melih Bayram Dede

Avrupa’nın Amerikan teknoloji şirketlerine karşı başlattığı mücadeleye Microsoft’tan sonra Google da katıldı. Google, Avrupa’da açılan dava ve soruşturmalarla önümüzdeki dönemde çok konuşulacak.

Günümüzde teknolojinin öncülüğünü Amerikan şirketleri yapıyor. Dünyanın en büyük arama motoru Google da Amerikalı, en büyük işletim sistemi geliştiricisi Microsoft da, en popüler mobil iletişim cihazı iPhone’un mucidi Apple da. Bu tablodan da anlaşılacağı gibi, Amerikan şirketleri teknolojik gelişmelerin motoru durumundayken, Avrupa maalesef beklenen gelişmeyi sağlayamıyor.
Hal böyle olunca hem Avrupa hem de dünyada hakim olarak Amerikan yazılım ve donanımları kullanılıyor. Tüm kamu ve özel kurumlarda, Amerikalıların geliştirdiği ve içinde ne olduğunu, ne işe yaradığını tam olarak bildiğimiz çözümleri, parayı bastırıp alıyor, içinde ne olduğunu, ne işler döndüğünü o kadar da sorgulamıyoruz.

AVRUPA’DA BÜYÜK DİRENÇ VAR

Avrupa’ya dönüp baktığımızda, Amerikan endeksli teknoloji pazarına bir direnç olduğunu gözlemliyoruz. Her ne kadar, nedenleri farklı gibi gözükse de, Amerika şirketlerine yönelik açılan davaların nedeninin altında yukarıda saydığım kaygılar yatıyor. Hatırlayacaksınız, Microsoft’a karşı açılan tekel davaları, Avrupa’da bu şirketi oldukça güç duruma düşürmüş, büyük para cezaları ve ürünlerinde bazı değişiklikler yapma zorunlulukları getirmişti. Windows’un içinde Media Player’ın dahili olarak gelmesinden başlayan antitröst davaları, yazılım devi Microsoft’un başını iyice ağrıtmış, bazı ülkelerde Microsoft işletim sistemi ve yazılımlarının kamu kuruluşlarında kullanılmaması yönünde tedbirler alınmıştı.

GOOGLE BÜYÜK BİRADER Mİ?

Günümüze gelindiğinde ise, Amerikalı teknoloji devi ve dünyanın en büyük arama motoru Google’ın tüm alanları kuşatması, adeta her şeyin bilgisine vakıf, her şeyi izleyen bir ‘Big Brother’ (Büyük Birader) gibi algılanmaya ve bazı gizlilik politikaları nedeniyle eleştirilerin hedefi olmaya başlaması sonrasında, yine ilk organize tepkinin Avrupa cephesinden geldiğini görüyoruz. Önce İtalya’da down sendromlu bir çocuğun görüntüsünün Google Video servisine yüklenmesine izin verdikleri gerekçesiyle, İtalya’da 3 Google çalışanına 6′şar ay hapis cezası verildi, ardından da AB konu hakkında inceleme başlattı. Geçtiğimiz hafta, Avrupa Komisyonu tarafından Google hakkında başlatılan inceleme, şirketi çetin bir hukuk mücadelesinin beklediğinin göstergesi.

SOKAK GÖRÜNTÜLERİNE GİZLİLİK İHLALİ SUÇLAMASI

Google’a İtalya’dan sonra ikinci cephe de Almanya’da açıldı. Microsoft’a açılan davaların odak noktası olan Almanya’da bu kez, Google’ın sokakları görüntüleme servisi olan Street View uygulaması hakkında Tüketiciyi Koruma Bakanı Ilse Aigner’den eleştiri geldi, ardından Almanya Başbakanı Angela Merkel, ‘internetin kanunsuz bir ortam olarak algılanamayacağı’ uyarısını yaptı. Google’a açılan savaş bu kadarla da kalmadı. AB şirkete bir de rekabeti ihlal davası açtı. Davanın nedeni, Microsoft’un Alman iştiraki Ciao.de, İngiliz Foundem.com ve Fransa merkezli Ejustice.fr tarafından yapılan başvurulardı. Microsoft, rekabet edemediği Google’ı kendisine de ceza veren AB’ye şikayet etmişti.

CEZAİ YAPTIRIMLAR GÜNDEMDE

Almanya’nın Sesi’nde yer alan bilgilere göre, Bu süreçte önce Google’dan gelecek cevap beklenecek. Ardından şirkete soruşturma açılıp açılmamasına karar verilecek. Şimdi Google, rakip arama motorları tarafından, arama sonuçlarından geri sıralara itilmekle itham ediliyor ve online reklam piyasasında da haksız rekabetle suçlanıyor. Eğer Google’a soruşturma açılması yönünde karar çıkarsa, para cezası ve yaptırımlarla uygulanması gündeme gelebilecek.

POSTA ŞİRKETİNE AÇILAN DAVA GİBİ

Google’ın baş hukuk müşaviri David Drummond, Avrupa’dan şirketine açılan savaşa karşı oldukça tepkili. Çünkü her gün çok sayıda video yükleniyor ve bu videoların tek tek izlenip onaylanması mümkün değil. Sadece ziyaretçilerden gelen geri dönüşlerle sakıncalı bulunan içerikler yayından çıkarılabiliyor. Drummond, ‘Bu olayla, görüntülenmesiyle ya da Google Video’ya yüklenmesiyle hiçbir ilgisi olmayan ben ve meslektaşlarım, sadece şirketteki konumumuz nedeniyle bu cezaya çarptırılabiliyorsak, herhangi bir paylaşım sitesindeki herhangi bir çalışan da benzer bir cezaya çarptırılabilir’ diye konuşuyor. İngiliz uzman Richard Thomas ise, kararı ’saçma’ olarak nitelendiriyor ve bunun, hakaret içeren bir mektup nedeniyle posta idaresini dava etmeye benzediğini savunuyor.

Google, tepeden inme bir yaklaşımla, Buzz adlı bir menü ekleyerek, tüm Gmail kullanıcılarını sosyal ağa atıverdi. Gerekli testler bile yapılmamıştı. Sonuç fiyasko. Şimdi kervan yolda düzülüyor!

Facebook, Twitter ve FriendFeed gibi sosyalleşme araçları genelde öncelikle teknolojiyle yakından ilgili topluluklar tarafından keşfedilir, kulaktan kulağa yayılır ve sonunda da toplumun geneline yayılır. Bu süreçte bu ortamları önce keşfeden internet insanları, kalabalıklaşmanın bir sonucu olarak içerik kalitesi düşen o ortamlardan uzaklaşır, yeni keşifler ararlar.
Google’ın sosyal ağların yükselişinden yararlanma çabasıyla ortaya çıkardığı Buzz (Baz okunur) adlı sosyalleşme aracı ise, başta belirttiğim bu sürecin tam aksine bir şekilde ortaya çıktı. Keşfedilmek için, internetin öncülerini beklemedi, internetin öncüleri tarafından denenmedi, sınanmadı, hata bildirimleriyle şekillenmedi. Google, tepeden inme bir yaklaşımla, Gmail’in içine bir gecede Buzz adlı bir menü ekleyerek, tüm Gmail kullanıcılarını sosyal ağa atıverdi. İşte burada sosyal ağ kültürü olmayan pek çok insanın aynı arenaya tıkılması gibi bir etki oluştu.

Gmail üzerinden sadece iş ilişkisi içinde bulunduğumuz, kendileriyle özel bir iletişim planlamadığımız kişilerle, sosyalleşme aracı olan Buzz sayesinde ‘yüzgöz’ olmak zorunda bırakıldık. Bunun tam tersi şekilde, Buzz üzerinden takip etmek istediğimiz kişiler de, elektronik posta adres defterimize eklendi ansızın. Google, Buzz işini işte tam bu noktada yüzüne gözüne bulaştırdı. Adres defterlerimizde, Gtalk anında mesajlaşma yazılımındaki listemizde ve Android işletim sistemi kullanan telefonumuzdaki kişi listeleri bu dikkatsizlik sonucu birbirine girdi. Bunun yanısıra, Buzz’daki gizlilik ayarlarının gerektiği gibi yapılmaması gibi nedenlerle Buzz bir kabus oldu adeta.

Tüm bu olanlar nedeniyle Google, gereken dersi aldı, sistemde yetersizlikler olduğunu kabul etti. Ancak iş işten geçmişti. Şimdi Buzz, tam Türk mantığıyla, ‘Kervan yolda düzülür’ misali, yolda düzülüyor. Gmail’in 2009 Aralık rakamlarıyla 176,5 milyon olan kullanıcısını ‘çantada keklik’ olarak gören bir anlayışın sonucuydu bu. Marka bilinirliği açısından bu bir avantaj, Gmail’i kullanan herkes, Buzz’ı artık biliyor. Ancak getirdiği karmaşa, gelen tüm Buzz mesajlarının Gelen Kutusu’na düşerek, mesaj kalabalığı oluşturması gibi nedenler, bir çok kişiyi soğuttu.

Gelen Kutusu’ndaki mesaj kalabalığından kurtulmak için, ben dahil pek çok kişi, Buzz mesajlarını etiketleyerek başka dizinlere taşıdık otomatik olarak ve bu dertten kurtulduk. Google açısından kötü bir şey de, pek çok kişinin de Gmail sayfasının hemen altında bulunan, ‘Buzz’ı kapat’ seçeneğine başvurmak zorunda kalışıydı. Özetle Buzz, testleri gerektiği gibi yapılmadan, rekabet hırsıyla apar topar devreye alınan, olgunlaşması için pek çok fırın ekmek yemesi gereken bir proje. (Adam gibi proje arayanlara, FriendFeed.com’u öneririm.)

Sosyal ağların popülaritesiyle insanlar düne kadar kendilerine sorulmasına tepki gösterecekleri birçok soruya bizzat kendileri cevap verir hale geldi. Gönüllü verdiğimiz bilgilere son olarak konum bilgisi de eklendi.

Sosyalleşme ortamı olarak internetin öne çıkması, yeni siteleri de peş peşe gündemimize sokuyor. Facebook, Twitter ve FriendFeed derken, geçtiğimiz hafta bildiğiniz gibi, Google’ın bu alandaki oyuncusu Buzz sahneye çıktı. Gmail’in içine hemen ‘Gelen Kutusu’nun altına eklenen Buzz, ilk etapta diğer sosyal ağların kullanıcıları tarafından sıcak karşılanmasa da, getirdiği yeniliklerle önümüzdeki günlerin gündemini belirleyecek. Buzz’ın diğer sosyal ağlardan en önemli farkı, lokasyon bazlı oluşu. Yani mesaj gönderenin aynı zamanda bulunduğu yeri de harita üzerinde gösteriyor oluşu.

NE ZAMAN NEREDE OLDUĞUNUZ BİLİNİYOR

Türkiye’de pek çok cihaz şu an desteklemese de iPhone, Google Android ve Windows Mobile kullanıcıları, cep bilgisayarlarından Buzz’a girdiklerinde bu özelliklerden yararlanabiliyor. Bu platformların kullanıcılarının yazdıkları mesajlarla birlikte, eğer izin vermişlerse, bulundukları yerin bilgisi hem metin hem de harita şeklinde görülebiliyor. Bu özelliklerden yararlanmak için, cep telefonunuzda GPS (Küresel Konumlama Sistemi) bulunması gerekiyor. Google Maps üzerinde GPS destekli olarak kullanıcıların pozisyon bilgisi elde edilebiliyor.

GEÇTİĞİNİZ TÜM YOLLAR SÜREKLİ KAYIT ALTINDA

Türkiye’de desteklenmeyen ancak mobil cihazlardan girildiğinde yararlanılabilen Google Latitude servisinde de, kullanıcıların konum bilgileri ve zamanı kaydediliyor. Örneğin sabah 07.00′de evden çıktınız ve işe gidiyorsunuz. Geçtiğiniz bütün yollarda GPS ile belirlenen konumunun, GSM şebekesiyle de koordineli çalışarak bulunduğunuz yerin adını alıyor ve Google Maps üzerinde sizi ve izin verdiğiniz kişilere gösterebiliyor. Siz yolda ilerlerken, evinizde eşiniz geçtiğiniz yollarda sizin fotoğrafınızın yürüdüğünü görebiliyor. Hangi sokağa girdiğiniz, nereden saat kaçta geçtiğiniz gibi her türlü bilgi, Google Latitude sitesi üzerinde arşivleniyor. Geçmişe dönük olarak konum bilgileriniz incelenebiliyor.

PAYLAŞIM AYARLARINA DİKKAT EDİN

Gmail ile alıp gönderdiğimiz elektronik postalar, Google Search ile internette yaptığımız aramalar, GTalk ile yaptığımız sanal sohbetleri arşivleyen Google’ın, Buzz Mobile ve Google Latitude ile geçtiğimiz yolları da kendi bünyesinde saklamaya başlaması, bazı güzel yanları olduğu kadar ürkütücü de. Konum bilginizin kayıt altında olması, örneğin okula giden çocuğunuzu takip etmek, başına bir iş geldiğinde en son hangi noktada bulunduğunu bilmek gibi kolaylıklar getirse de, Google’ın her şeyi bilen bir güç haline gelmesi oldukça ürkütücü. Burada kullanıcıların gizlilik ayarlarına dikkat etmesi, neyi, kiminle paylaşacağına iyi karar vermesi gerekiyor.

ERIC SCHMIDT NE DEMEK İSTİYOR?

Google’ın her şeyi bilen bir güç olması, onun hakkında ürkütücü iddiları da beraberinde getiriyor. Bu eleştiriler karşısında, Google’ın CEO’su Eric Schmidt, “Kimsenin yaptığınızı bilmemesini istediğiniz bir şeyler yapıyorsanız, o zaman yapmamanız gereken bir şeyi yapıyorsunuz” diyor. Aslında bu Google’ın elde ettiği bilgileri paylaştığı yönündeki iddiaları güçlendiren bir açıklama. Zaten Schmidt, gerek duyulduğunda istenilen kişinin bilgilerinin, resmi makamlarla paylaşıldığını da gizlemiyordu. Örneğin, elde edilen bilgilerin Derin Paket Denetimi (Deep Packet Inspection) veya Veri Madenciliği (Data mining) ile ABD’den vize isteyen bir kişinin, sınıflandırmalara tabi tutulup tutulmayacağı, bunun sonucunda potansiyel suçlu muamelesi görüp görmeyeceği gibi soru işaretleri var akıllarda.

Bu hafta TechnoLogic programında DreamBox‘ın kurucusu ve kreatif direktörü Çağrı Öztoksoy’u konuk ediyoruz. DreamBox, 2001 yılında kurulan ve 2004 yılına kadar, sadece TV görsel kimlikleri üzerinde çalışan bir interaktif ajans.

DreamBox’ın son projesi, Türk Telekom’un hizmetlerini eğlenceli bir şekilde anlatmayı amaçlayan TTGaleri. İstanbul Bağdat Caddesi’nde açılan TTGaleri’de, vücut hareketlerini algılayan, hareketler ve dokunuşlarla komut alan farkı ve keyifli çalışmalar yer alıyor. Buraya gelenler, keyifli zaman geçirirken, Türk Telekom’un hizmetleri hakkında da bilgi sahibi oluyorlar.

TechnoLogic’te haftanın haberlerinde ise, Facebook’un kullanıcı sayısının 400 milyona ulaşması, Google’ın sosyal paylaşım sitelerine Buzz’la rakip olması ve Android işletim sisteminin 2013′te iPhone’u geçeceği öngörüsü var.

Haftanın sitelerinde ise, sağlık turizmi rehberi Health In Turkey ve engellilerin kariyer portalı Engelsiz Kariyer tanıtılıyor. TechnoLogic’in ürün inceleme bölümünde ise, dizüstü bilgisayar satın almayı düşünenlere üç yeni alternatif yer alıyor.

TechnoLogic’in oyun bölümünde, çizgi romanların yazar ve çizeri Joe Madureira tarafından kaleme alınan bir hikâye olan ‘Darksiders: Wrath of War’ ilgili detaylar var.

TECHNOLOGIC CUMARTESİ 15.25′TE TVNET’TE!..

Programla ilgili bilgi ve geçmiş bölümler için: http://www.techno-logic.tv/

Apple, Google, Microsoft ve Nokia mobil cihazlarda pazar paylarını genişletmek için savaş veriyor. Apple, lider konumda olsa da Google’ın yakaladığı ivme şirket için endişe verici.

İnternete mobil cihazlardan erişimin artması, teknoloji şirketlerinin de rekabetlerini bu yöne taşımasına neden oldu. Apple’ın iPhone ile açtığı çığır, diğer şirketleri de benzer cihazlar üretmeye itmişti. Bunun sonucu olarak dünya lideri konumunda bulunan Nokia bu alanda varolma mücadelesi içine girdi. Google, Android adıyla mobil cihazlar için geliştirdiği işletim sistemi ve mobil cihazlarla bu alanda ciddi bir iddiayla ortaya çıktı. Android’in mobil cihaz üreticileri tarafından desteklenmesi ve pek çok şirketin, ürettikleri cihazlarda bu platformu tercih etmesi, bir yandan da, Apple cephesinde rahatsızlığa neden oldu. Apple, iPhone’da varsayılan arama motoru olarak Google’ın yerine Bing’i seçebileceğini açıkladı. Bu gelişmede, Google’ın mobil internet cihazları geliştirerek Apple’a rakip olmasının etkisi büyük.

WINDOWS MOBILE GERİ KALDI

Bu arada uzun bir geçmişe sahip olan Windows Mobile işletim sistemli cihazlar, bu gelişme ve rekabetin gerisinde kaldı. Microsoft’un yakın zamanda piyasaya çıkaracağı mobil işletim sistemiyle bu açık kapatılmaya çalışılacak. Ancak bu da şu ana kadar oluşan trendleri geriden uygulamaktan öteye geçemeyecek. Microsoft, burada da yeni bir buluşla karşımıza çıkmayacak. Mobil cihazlar pazarında iPhone büyük farkla önde gidiyor. İndirilebilir uygulama zenginliği ve çeşitliliği bundan önemli bir etken. Bunun yanı sıra, Google destekli mobil işletim sistemi Android’in bir yükselişi sözkonusu. Diğer üreticilerin de desteğini alan Android işletim sistemi, Google’ın e-posta, takvim, harita, anında mesajlaşma gibi uygulamalarıyla entegre çalışmasıyla dikkat çekiyor.

SYMBIAN AÇIK KAYNAK OLDU

Rekabet daha çok Apple ile Google arasında gelişiyor gibi gözükürken, Nokia cephesindeyse, varsayılan işletim sistemi Symbian’ı öne çıkarmak için çabalar sürüyor. Burada Nokia’nın son adımı, Symbian’ın kaynak kodlarını açmak oldu. Artık Android gibi açık kaynak kodlu olan Symbian’ın bu hamleyle, tırmanışa geçip geçmeyeceğini şimdiden söylemek zor. Uygulama geliştiriciler açısından cazip hale getirilebilir ve uygulama geliştirmek desteklenirse, bu mümkün olabilir. Ancak yine de iPhone’un yakaladığı uygulama zenginliğine önümüzdeki birkaç yıl platformun ulaşması mümkün değil. Son olarak şunu söylemek mümkün: Artık internet ev ya da işyerinden ulaşılabilir bir hizmet olmaktan çıktı. Her an her yerde, online olmak istiyoruz. Bu da şirketler arasındaki rekabeti aslında, internetin bugünü ve geleceği için verilen çetin bir savaş haline sokuyor.