Pazartesi, Ekim 23

Herkes internette yayıncı, ya sonrası?

İnternetin getirdiği en büyük yeniliklerden biri herkesin yayıncı olabilmesine imkan tanıması. Kaleme aldığı metni yayınlatacak yer bulamayanlar hemen bir site açarak bu ihtiyaçlarını gideriyor. Herkesin yayın yapma  imkanına sahip olması güzel ama, bir de niteliğe dikkat edilse…

Birçok edebiyat dergisinin ortaya çıkış nedeni veya çıkış hikayesi şöyledir: Birkaç genç, bir şeyler yazmaktadır. Ve yazdıkları bu şeyleri edebiyat dergilerinde yayınlatamamaktadırlar. Çünkü bu dergilerin genelde kendi çevresi veya grubu vardır ve bu grup, dışarıya tamamen kapalıdır. Bu kapalı kutudan içeri sızmayı başaramayan gençlerin yapacağı tek bir şey kalıyor o da kendi dergilerini çıkarmak.

Dilediğini yaz, kimse sana karışmaz

Evet, artık kendi dergilerini çıkaracaklar, kimse onlara karışmayacak; ortaya koydukları şeyleri kimse süzgeçten geçirmeyecek ve diledikleri metni diledikleri sayfada, diledikleri boyutta yayınlayabileceklerdir. Yaşasın özgürlük! Hem belki ileride onlar da kendi çapında bir edebiyat çetesi, grubu, hizbi oluşturabileceklerdir. Ve kendilerinden sonra gelenler de onların duvarlarını aşmayı başaramayacak ve o gençler de ürün yayınlatmak için çevrelerinde dört döneceklerdir.

Kağıt parayla ya web sayfası?

Basılı yayınlarla ilgili yukarıdaki hikaye geçerli olur da elektronik dergiler için olmaz mı? Aynı hikayeyi elektronik dergiler için de anlatmak mümkündür. Evet tahmin ettiğiniz gibi, mali sorunları aşamayan birçok kimse bugün internet yoluyla yayıncılık hedefini yerine getirmektedir. Kağıt, baskı ve dağıtım gibi aşamaların maliyetinin yüksek oluşu, interneti kullanmayı bir çözüm olarak öne çıkarmaktadır.

Ajantaj ve dezavantajlar

Elektronik yayıncılık okuyucunun görüş ve eleştirilerini yayıncıya direkt ulaştırması ve karşılıklı etkileşim sağlaması nedeniyle büyük avantajlar getirmektedir. Bu yöntemle maliyetler düştüğü gibi ürünlerin yayınlanma süresi de kağıda göre daha büyük bir hızla gerçekleştirilmektedir. Bunun yanında, istendiğinde ses ve video özelliği eklenmesi de elektronik yayıncılığın üstün yönlerinden biridir. Bilgisayar donanımı, iletişim altyapısı (internet) bulunmasını zorunlu kılan elektronik yayıncılıkta kağıda oranla okuma güçlüğü oluşu dezavantaj olarak sayılabilir.

Şimdi herkes yayıncı

İnternetin getirdiği en büyük yeniliklerden biri herkesin yayıncı olabilmesine imkan tanımasıdır. Önceleri yazdıklarını basılı dergilere göndererek yayınlatmak isteyenler, ürünlerini yayınlatmayı başarmak için daha dikkatli olmak zorundaydılar. Bugün ise insanlar internetin bir web sitesi kurulup yayıncı olmaya imkan vermesi nedeniyle, yazdığı her metni yayınlama imkanına sahiptir. Belki basılı kültürde de bu yapılıyordu denilebilir ancak, o dönemde basılı bir yayın için en azından bir ekonomik güç gerekliydi. Şimdi neredeyse sıfır maliyetle siteler kurulabiliyor. Bunun sonucu olarak da internette dolaşan metinlerin büyük çoğunluğunun nitelik bakımından basılı kültüre göre daha zayıf olduğunu söylemek mümkündür.

Ciddi bir denetim yok

İnternet yayıncılığının üzerine konuşulacak birden fazla sorunu var. İnternette yayıncılık yapan (konumuz itibariyle elektronik edebiyat dergileri/portal?lerini kastediyoruz) sitelerin bir çoğuna baktığımızda maalesef, metinlerin interaktiflik adı altında bir yayın kurulu ya da editörün denetiminden geçmeden yayınlandığı, editör denetiminden geçiyorsa bile basılı yayınların ciddiyetiyle orantılı bir nitelik elemesinden geçmediğini gözlemlemekteyiz.

İmla kurallarına dikkat edilmiyor

Yayınlanan metinlerin bir bölümünün edebi değerinin olmayışı bir yana, bir çoğunda imla kurallarının gözetilmediği bilinmektedir. Hatta Türkçe karakterler kullanmadan kaleme alınmış metinlerin bile bazı sitelerde kendine yer bulabildiğini görmekteyiz. Türkçe’yi bir yazım dili olarak kullanıyor ve yazılı eserler/ürünler/metinler ortaya koyuyorsak bu dilin kurallarına uygun hareket etmeli “ş” yerine “s”, “ı” yerine “i”, “ğ” yerine “g” yazarak ucube metinler yaratmamalıyız. Bu durum öyle bir salgın halini aldı ki, bazan “ş” yerine “$” yazanlarla bile karşılaşmak mümkün hale geldi.

“Chat” kavramlarıyla yazılan metinler

İnternetteki sohbet odalarında kullanılan ucube kelime ve karakterlerle yazılar kaleme alanlara, sitelerde yer vermek yazılı edebiyat açısıdan son derece olumsuz ve endişe verici bir gelişmedir. Belki sohbet odalarında daha hızlı mesajlaşmak adına kelimeler kısaltılarak kullanılabilir ancak yazılı kültürde, edebiyatta bu tarzın uygulanmasına izin vermek doğru değildir. Hele hele kendine edebiyat sitesi adını veren bazı sayfalarda “chat” diliyle yazılmış metinlerin yayınlanması kabul edilemez.

İşlerini iyi yapan siteler de var

Yukarıdaki değerlendirmemiz internetteki tüm metinler için değildir. Oysa internette bu belirtilen konularda son derece hassas davranan, nitelikli metinler yayınlayan çok sayıda site vardır. www.dergibi.com/link adresinden internetteki çok sayıda nitelikli siteye bağlantı bulabilir ve bu sitelere ulaşabilirsiniz. Özellikle basılı ve elektronik dergilerin siteleri arasında büyük bir istikrarla yayınlarını sürdüren ve artık internetin temel taşlarından olan birçok site bulmak mümkün.

Melih Bayram Dede, Kitap Haber, Haziran-Temmuz 2003.

%d blogcu bunu beğendi: